Αποδημητικά-Μεταναστευτικά πουλιά
Μικρά μας πουλάκια γεια σας και πάλι! Χριστός Ανέστη! Χρόνια Πολλά!
Η άνοιξη συνεχίζει το χορό της κι εμείς όλοι μένουμε στις φωλιές μας για να μπορούμε αργότερα να χορέψουμε μαζί της, γεροί και δυνατοί!
Σήμερα θα μάθουμε για τα πουλιά τα μεταναστευτικά ή αποδημητικά, αυτά δηλαδή που κάθε φθινόπωρο φεύγουν αναζητώντας τροφή στις ζεστές χώρες του νότου και μόλις έρχεται η Άνοιξη γυρνούν πίσω στην "πατρίδα" τους κάνοντας ένα μακρινό και δύσκολο ταξίδι.Πετούν για ώρες ολόκληρες κατά τη διάρκεια της ημέρας και το βράδυ κοιμούνται και ξεκουράζονται για να πάρουν δυνάμεις και να συνεχίσουν.
Παρακάτω λοιπόν θα δούμε εικόνες, θα διαβάσουμε πληροφορίες για τρία από τα πιο αγαπημένα μας αποδημητικά πουλιά, τον κούκο, το χελιδόνι και τον πελαργό, θα ακούσουμε τραγούδια και παραμύθια, θα λύσουμε αινίγματα και θα φτιάξουμε ταΐστρες από ανακυκλώσιμα υλικά!
Ξεκινάμε...
Δες κάποια από τα πουλιά που έρχονται στη χώρα μας την Άνοιξη:
Μπορεί ένας κούκος να μην φέρνει την Άνοιξη...
«Ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη»... η φράση αυτή χρησιμοποιείται για να δηλώσει ότι ένα μόνο στοιχείο δεν είναι αρκετό για να στοιχειοθετηθεί μια κατάσταση. Η αρχική φράση, που προέρχεται από μύθο του Αισώπου, είναι
«ένα χελιδόνι δεν φέρνει την άνοιξη», αλλά η εκδοχή με τον κούκο επικράτησε. Σύμφωνα με τον μύθο, ένας σπάταλος νέος ξόδεψε όλη του την περιουσία απερίσκεπτα και το μόνο που του είχε απομείνει ήταν ένας χειμωνιάτικος χιτώνας. Όταν μια μέρα είδε ένα χελιδόνι να πετάει στον ουρανό, πίστεψε πως είχε έρθει η άνοιξη και πως το πανωφόρι του ήταν πια άχρηστο και το πούλησε κι αυτό για να βγάλει λίγα ακόμη χρήματα. Ο χειμώνας όμως δεν είχε τελειώσει, το κρύο επανήλθε και ο νέος δεν είχε πως να ζεσταθεί. Το χελιδόνι που είχε δει δεν ήταν αρκετό για να φέρει και την άνοιξη που τόσο ποθούσε για να πουλήσει και το τελευταίο του ιμάτιο...
Κούκος, το πτηνό της άνοιξης
Ο κούκος είναι ένα πτηνό με ιδιαίτερο, χαρακτηριστικό κάλεσμα. Ο ερχομός του κούκου στη χώρα μας έχει συνδεθεί στενά με τον ερχομό της Άνοιξης, για αυτό και θεωρείται από τον λαό ως ο κύριος προάγγελός της.
Η γνώριμη χαρακτηριστική φωνή του, "κου-κου", καθώς και οι ξεχωριστές αναπαραγωγικές του συνήθειες τον κάνουν να ξεχωρίζει από όλα τα αποδημητικά πουλιά.
Περιγραφή
Πρόκειται για ένα μεσαίου μεγέθους πουλί που το μήκος του κυμαίνεται από 32-36 εκατοστά, ενώ το άνοιγμα των φτερούγων του αγγίζει μέχρι και τα 60 εκατοστά. Έχει μακρύ λεπτό σώμα με μακριά στρογγυλεμένη ουρά, με μακριές φτερούγες τις οποίες σε καθιστή θέση κρατά χαμηλωμένες και τον κάνουν να μοιάζει με γεράκι.Το κεφάλι του είναι μικρό σε σύγκριση με το υπόλοιπο σώμα του. Το κίτρινο ράμφος του είναι κοντόχοντρο, μυτερό και λίγο κυρτό στην άκρη. Το μάτια, ο οφθαλμικός δακτύλιος καθώς και τα ισχυρά του πόδια είναι επίσης κίτρινα.
Ξεχωρίζει γιατί είναι ζυγοδάχτυλο, δηλαδή έχει δυο δάχτυλα μπροστά και δύο πίσω. Το φτέρωμά του είναι γκριζογάλανο στην πλάτη, το λαιμό και τις φτερούγες, ενώ η κοιλιά του είναι υπόλευκη με ραβδώσεις.
Διάκριση φύλου
Τα θηλυκά μοιάζουν αρκετά με τα αρσενικά, ξεχωρίζουν μόνο από τις πιο σκούρες κανελί - μπεζ ραβδώσεις στο στήθος. Τα ανήλικα έχουν γκριζόμαυρες αποχρώσεις και μια λευκή κηλίδα στον αυχένα.
Γεωγραφική Κατανομή και ΒιότοποιΣυναντάται σε ποικίλες δασικές περιοχές, σε ανοιχτά θαμνώδη μέρη, σε αγρούς κτλ. Στην πατρίδα μας ζει και αναπαράγεται στην Κεντρική και Νότια Ελλάδα και σε πεδινά μέρη της Βόρειας Ελλάδας. Είναι ευρύτατα διαδεδομένο πουλί σε όλη την Ευρώπη, την Ασία και τα παράλια της Βορείου Αφρικής.
Διατροφή
Θεωρείται από τα πλέον χρήσιμα πουλιά, μιας και είναι από τα σπάνια πουλιά που τρώνε τις τριχωτές κάμπιες των πεύκων. Εκτός από κάμπιες, τρέφεται με έντομα, σπόρους και μικρούς καρπούς.
Αναπαραγωγή
Ο κούκος είναι παρασιτικό πουλί. Κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου γεννάει περίπου 25 αυγά. Όμως, το αξιοπερίεργο είναι ότι ενώ δεν φτιάχνει δική του φωλιά, καταφέρνει και πολλαπλασιάζεται με επιτυχία!Ο θηλυκός κούκος γεννά μιμητικά αυγά, δηλαδή αυγά που μοιάζουν με τα αυγά των άλλων πουλιών και τοποθετεί ένα αυγό κάθε φορά σε μια διαφορετική φωλιά. Τα πουλιά ξενιστές, όχι μόνο κλωσούν το αυγό του κούκου, αλλά υιοθετούν και το νεοσσό και τον φροντίζουν σαν δικό τους, ακόμα και όταν τους ξεπεράσει κατά πολύ στο μέγεθος.
Το αυγό του κούκου εκκολάπτεται νωρίτερα από τα αυγά των άλλων πουλιών. Με το που ξεπροβάλλει ο νεοσσός, παρόλο που έχει κλειστά τα μάτια του, με έναν περίεργο τρόπο πετάει τα υπόλοιπα αυγά από τη φωλιά για να είναι ο μοναδικός που θα επιζήσει. Η επίμονη φωνή του καθώς και μόνιμα ανοιχτό στόμα του, κάνει τους θετούς γονείς να τον τροφοδοτούν συνεχώς με φαγητό με αποτέλεσμα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, να ξεπερνάει σε διαστάσεις τους θετούς γονείς του.
Το μόνο πουλί που καταφέρνει και αναγνωρίζει τα αυγά του κούκου είναι ο μυγοχάφτης (πάτησε πάνω στη χρωματιστή λέξη αν θέλεις να μάθεις για τον μυγιοχάφτη), ενώ καρακάξες, κελάδες και άλλα πουλιά αναλαμβάνουν άθελά τους, αλλά με πολύ μεγάλη επιτυχία, το ρόλο των θετών γονιών.
Το μονότονο κελάηδημα του κούκου καθώς και η ιδιαιτερότητά του γύρω από το φώλιασμά του, τον έχουν καταστήσει πρωταγωνιστή ενός πλήθους παιχνιδιών, τραγουδιών, παροιμιών και λαϊκών παραδόσεων. (petbirds)
Ώρα για τραγούδι...
Από τους παρακάτω στίχους του τραγουδιού βρες και πάτησε τη λέξη κούκος, αν θέλεις να το ακούσεις.
"Πετούν τα πεταλούδια
κι ανθίζουν τα λουλούδια
κι κούκος βεβαιώνει πως έλιωσε το χιόνι"
Κι αν ένα ακόμη τραγούδι επιθυμείς πάτησε πάνω στη φωνούλα του κούκου και θα δεις...κου-κου
Ποια είναι η σχέση του ανθρώπου με τα χελιδόνια;
Από παλιά οι άνθρωποι είχαν συνδυάσει την άφιξη των χελιδονιών με την άνοιξη. Αυτό και μόνο θα αρκούσε για να καταλάβουμε γιατί τα χελιδόνια είναι τόσο αγαπητά στους ανθρώπους. Δεν είναι όμως μόνο αυτό... Κάντε έναν απλό υπολογισμό: ένα μικρό χελιδόνι σε μια μπουκιά τρώει παραπάνω από 50 κουνούπια και μύγες! Φανταστείτε πόσα έντομα τρώει μια χελιδονοοικογένεια με 3 – 6 μικρά σε μία ολόκληρη ημέρα! Τι θα γινόταν αν δεν έρχονταν τα χελιδόνια μια χρονιά;
Τι μπορούμε να κάνουμε λοιπόν εμείς γι’ αυτά;
- Φτιάχνουμε και τοποθετούμε ταΐστρες και ποτίστρες
- Προσέχουμε και δε ρυπαίνουμε τους ανοιχτούς χώρους που επισκεπτόμαστε
- Οργανώνουμε εθελοντικές δράσεις καθαρισμού των κοντινών μας πάρκων
- Φτιάχνουμε φωλιές και τις τοποθετούμε σε σημεία όπου οι άνθρωποι δεν έχουν εύκολη πρόσβαση
- Προσπαθούμε να κάνουμε το σχολείο ή την αυλή του σπιτιού μας όσο πιο φιλόξενη για τα μικρά πουλιά
- Ενημερώνουμε τους φίλους και την οικογένεια μας για τα προβλήματα αυτά και τους τρόπους αντιμετώπισής τους (Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρία)
Πάτησε τη λέξη με τα κεφαλαία γράμματα... και θα μάθεις κι άλλα πολλά για το πτηνό αυτό!
Αινίγματα
Από πάνω σαν τηγάνι
από κάτω σαν βαμβάκι
από πίσω σαν ψαλίδι.
Τι είναι;
Έρχομαι φίλε από μακριά
κι αν είναι ορισμός σου
να χτίσω το καλύβι μου
έξω από το αρχοντικό σου.
Ποιος είμαι;
Ποιήματα
Χελιδονάκι κόψε μου
που έχεις ουρά ψαλίδι
αχτίδες του ήλιου για κλωστή
να δέσω παπαρούνες
κρινάκια,μαγιολούλουδα
η Άνοιξη γιορτάζει
Θέτη Χορτιάτη
-Χελιδονάκι μου γοργό
που ήρθες από την έρημο
τι καλά μας έφερες;
-Την υγειά και τη χαρά
και τα κόκκινα τα αυγά
Παραδοσιακό
Ώρα για τραγούδι πάλι!
Από τους παρακάτω στίχους του τραγουδιού βρες και πάτησε τη λέξη χελιδόνια, αν θέλεις να το ακούσεις.
"Καλώς τα, τα μικρά τα χελιδόνια
στα σύρματα,στις στέγες,στα μπαλκόνια
καλώς τα τα ανοιξιάτικα πουλιά
τη νέα πού θα χτίσετε φωλιά;"
Αν θέλεις να ακούσεις ένα ακόμη μελοποιημένο ποίημα σε στίχους του σπουδαίου μας ποιητή, Οδυσσέα Ελύτη και μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, πάτησε πάνω στη λέξη που ακολουθεί.
χρώμα λευκό
την Άνοιξη θα με δεις
αν στις στέγες των σπιτιών ψάξεις να με βρεις.
Ποιο πουλί είμαι;
Γιατί ο πελαργός κινδυνεύει να πάθει ηλεκτροπληξία;
Επειδή ο πελαργός ζει μέσα σε πόλεις και χωριά και συχνά χρησιμοποιεί τους στύλους για να καθήσει ή να κάνει τη φωλιά του απειλείται ιδιαίτερα από ηλεκτροπληξία. Είναι ίσως ο πιο σημαντικός παράγοντας που περιορίζει την αναπαραγωγική επιτυχία των πελαργών και σοβαρή αιτία μείωσης του πληθυσμού τους.
Ίσως κάποιοι από εμάς τους ενήλικες αναρωτιόμαστε ακόμη πώς ξεκίνησε ο μύθος ότι οι πελαργοί είναι εκείνοι που φέρνουν τα μωρά...
Κάποτε τα παιδιά μεγάλωναν με την ιδέα ότι τα μωρά τα φέρνει ο πελαργός, μέχρι τουλάχιστον να… μεγαλώσουν αρκετά για να μάθουν την αλήθεια.Ο πελαργός τις περισσότερες φορές πετούσε πάνω από σκεπές, κρατώντας μέσα σε ένα κομμάτι ύφασμα ένα μωρό, προτού το αφήσει στην εξώπορτα ενός σπιτιού και οι ένοικοί του διαπιστώσουν ότι ένα χαμογελαστό πλασματάκι περίμενε έξω από την πόρτα τους.Αυτά στα παραμύθια!Πώς όμως ξεκίνησε αυτός ο μύθος, που έχει συντροφεύσει πολλά παιδιά στον ύπνο τους;Σύμφωνα με ένα δημοσίευμα της ιστοσελίδας Today I Found Out, στην ελληνική μυθολογία οι πελαργοί εμφανίζονται ως κλέφτες μωρών. Η Ήρα μετέτρεψε την αντίπαλό της σε πελαργό και εκείνη προσπάθησε να κλέψει το γιο της.Στην αιγυπτιακή μυθολογία, η ψυχή ενός ανθρώπου παρουσιαζόταν με τη μορφή ενός πελαργού. Η επιστροφή ενός πελαργού σήμαινε και την επιστροφή της ψυχής, κάτι που σήμαινε ότι το άτομο μπορούσε να «αναγεννηθεί».Στη σκανδιναβική μυθολογία ο πελαργός αναπαριστούσε τις οικογενειακές αξίες και την αφοσίωση του ενός στον άλλον.Σε αρκετές μυθολογίες οι πελαργοί αποτελούσαν ακόμη σύμβολο πίστης και μονογαμίας, καθώς οι άνθρωποι πίστευαν ότι τα πτηνά αυτά μένουν με το ταίρι τους για μια ζωή.Στην πραγματικότητα, αυτό που κάνουν οι πελαργοί είναι να… επιστρέφουν στις ίδιες φωλιές κάθε χρόνο, ενώ συνηθίζουν να ζευγαρώνουν με το ίδιο ταίρι.Οι πελαργοί εμφανίζονται ακόμη σε κινεζικούς, ισραηλινούς και άλλους ευρωπαϊκούς μύθους, όμως η σύνδεσή τους με την έλευση ενός μωρού πιστεύεται ότι ξεκίνησε από τη Γερμανία εκατοντάδες χρόνια πριν.Η φυσική συμπεριφορά των πελαργών προσδίδει μερικές ενδείξεις για τη σύνδεσή τους με τη γέννηση: Ως αποδημητικά πτηνά, οι πελαργοί πετούν νότια το φθινόπωρο και επιστρέφουν στην Ευρώπη εννέα μήνες αργότερα.Η γιορτή του θερινού ηλιοστασίου (21η Ιουνίου) σχετιζόταν με το γάμο και τη γονιμότητα. Πολλά παιδιά λοιπόν που γεννιούνταν το Μάρτιο και τον Απρίλιο είχαν συλληφθεί τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους. Την περίοδο αυτή γίνονταν πολλοί γάμοι, με αποτέλεσμα πολλά παιδιά να γεννιούνται περίπου την εποχή που επέστρεφαν οι πελαργοί στις φωλιές τους.Ο συμβολισμός του προτύπου της μετανάστευσης των πελαργών σε συνδυασμό με την παρουσία τους σε μύθους και θρύλους πιθανόν να συνέβαλε στην αύξηση της δημοτικότητας της συγκεκριμένης ιστορίας.(newsbeast.gr)
Αν θέλεις μπορείς να ακούσεις ένα πολύ γνωστό και διδακτικό μύθο του Αισώπου πατώντας πάνω στην εικόνα. Ο τίτλος του είναι "Η αλεπού και ο πελαργός" αλλά μπορεί να τον έχεις ακούσει και ως: "Η αλεπού και το λελέκι".
Να σου προτείνουμε μία ιδέα που ίσως να σου αρέσει πολύ;
Μπορείς αν θέλεις να φτιάξεις ταΐστρες για τα πουλιά που θα επισκεφθούν το μπαλκόνι σου,την αυλή ή τον κήπο σου. Αν πίνεις γάλα σε χάρτινη συσκευασία μην την πετάξεις όταν τελειώσει! Ξέπλυνέ την καλά και με τη βοήθεια της μαμάς ή του μπαμπά και κυρίως με τη βοήθεια της μεγάλης σου φαντασίας μπορείς να κάνεις κάποια από τα αποδημητικά πουλιά πολύ χαρούμενα!
Αφού ολοκληρώσετε την κατασκευή σας μπορείτε να την κρεμάσετε σε κάποιο κατάλληλο σημείο και να την εφοδιάζετε όποτε είναι απαραίτητο με τροφή. Τι αρέσει όμως στα πουλάκια να τρώνε; Ψίχουλα ψωμιού, βρεγμένα κατά προτίμηση, βραστές πατάτες, λατρεύουν τα φρούτα και τα λαχανικά (κάτι ξέρουν τα πουλιά...), σταφίδες, ηλιόσπορους, αλεσμένο τυρί καθώς και έτοιμα μείγματα σπόρων.
Μερικές ιδέες...
Pinterest
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.